Duela ehun urte, eta hain zuzen ere mende aldaketa ospatzeko, Gorbeian “… gorenean… maitasunezko gurutze bat” ezarri zen. Gurutze hori, kristautasunaren sinboloa, mendigune mitikoan gizakiaren etengabeko presentziaren baieztapen bat zen, beste bat gehiago.
Gorbeiako natura eskuzabalak gure espeziea hartu du denboran zehar, bizimodu edo kultura ugariri bide emanez.
Izotzek eta barrunbeek lehen hozkailuak ahalbidetu zituzten; larreek artzaintza-kultura aberatsa elikatu dute; gaztainondoek belaunaldiak elikatu dituzte; basoen babesean industria eta lanbide ugari garatu dira: ikazkinak, artisauak, errementariak…